Mazowiecka Regionalna Kasa Chorych
2000-12-29

Medycyna szkolna

Opieka zdrowotna nad uczniami w środowisku nauczania i wychowania

ZAŁOŻENIA OGÓLNE

ZAKRES OPIEKI ZDROWOTNEJ

ORGANIZACJA OPIEKI ZDROWOTNEJ

ZADANIA MRKCH

ZADANIA SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH

Założenia Ogólne

Opieka zdrowotna w środowisku nauczania i wychowania ( medycyna szkolna) ma charakter profilaktyczny. Jej wpływ na zdrowie populacji dotyczy sytuacji aktualnej a także przyszłości.

Od opieki profilaktycznej nad dziećmi i młodzieżą zależy w dużym stopniu stan zdrowia dorosłego społeczeństwa. Stąd w większości krajów przywiązuje się dużą rolę do zapewnienia opieki zdrowotnej w szkołach.

Rekomendują ją również organizacje międzynarodowe afiliowane przy ONZ, a zwłaszcza WHO (Światowa Organizacja Zdrowia). W Polsce idea tej opieki ma ponad 100 - letnią tradycję.

Takie umiejscowienie medycyny szkolnej stwarza konieczność pracy lekarza i pielęgniarki ( higienistki szkolnej) bezpośrednio w środowisku szkolnym i rozwiązywania przez nich problemów zdrowotnych nie tylko w skali jednostkowej, ale przede wszystkim jako zbiorowości. Uwzględniają oni nie tylko specyficzne cechy wieku rozwojowego i związane z tym zagrożenia zdrowotne, lecz również wpływ na rozwój i zdrowie środowiska szkoły łącznie z procesem nauczania.

Zakres Opieki Zdrowotnej

Minimalne świadczenia zdrowotne udzielane uczniom powinny obejmować:

  1. badania przesiewowe mające na celu wczesne wykrycie odchyleń od prawidłowości w stanie zdrowia i rozwoju uczniów - zgodnie z rekomendacjami Ministerstwa Zdrowia i Instytutu Matki i Dziecka (podstawa prawna - Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - art. 31 ust.1, p. 1)
  2. powszechne profilaktyczne badania lekarskie (bilanse zdrowia) u uczniów 6,10,14 i 18 letnich (podstawa prawna - Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - art. 31 ust.1, p. 2 i 4)
  3. badania lekarskie uczniów przewlekle chorych lub niepełnosprawnych, niezbędne do realizacji nauki w szkole - poradnictwo czynne (grupy dyspanseryjne)
  4. szczepienia ochronne uczniów zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień. Zadanie to obejmuje badania lekarskie kwalifikujące do szczepień oraz szczepienie wykonane przez pielęgniarkę szkolną. (świadczenia pielęgniarskie, podstawa prawna - Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - art. 31 ust.1, p. 1, Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych)
  5. orzecznictwo lekarskie (badanie lekarskie i orzeczenie o stanie zdrowia) w celu kontynuowania nauki, uczestnictwa uczniów w zajęciach sportowych i w zorganizowanym wypoczynku ( kolonie i obozy ), (podstawa prawna - ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym art.31 a ust. 1 p. 1)
  6. prowadzenie edukacji zdrowotnej na terenie szkoły, propagowanie zachowań prozdrowotnych ze szczególnym uwzględnieniem czynników środowiska szkolnego (szkoła promująca zdrowie) (podstawa prawna - Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym art. 31 b ust. 1 p.1) udzielanie pomocy uczniowi, który w szkole uległ urazowi lub wypadkowi, a także w przypadku nagłego zachorowania

Organizacja Opieki Zdrowotnej

Na poziomie podstawowym

Opieka zdrowotna w szkołach jest ściśle powiązana z podstawową opieką zdrowotną w miejscu zamieszkania. Dlatego ucznia w zdrowiu i chorobie powinien prowadzić jeden lekarz. Jest to możliwe, gdy rejon lekarza rodzinnego (pediatry) pokrywa się z obwodem szkolnym, czyli obejmuje większość uczniów uczęszczających do danej szkoły. Następuje wówczas integracja opieki w miejscach zamieszkania i nauczania. W praktyce dotyczy to głównie terenów wiejskich i małych miast.

W szkołach ponadpodstawowych, (gimnazja, licea, technika) oraz szkołach podstawowych, do których uczęszczają uczniowie korzystający w miejscu zamieszkania z opieki wielu lekarzy rodzinnych powinni oni mieć zapewnioną opiekę zdrowotną w środowisku szkolnym przez lekarza szkolnego.

W każdej szkole powinna być zapewniona opieka pielęgniarska, najlepiej przez pielęgniarkę środowiskową w środowisku nauczania i wychowania lub higienistkę szkolną.

W małych szkołach opieką zdrowotną mogą zapewnić pielęgniarki środowiskowe/rodzinne współpracujące lekarzami rodzinnymi (pediatrami).

Wychowankowie placówek opiekuńczo-wychowawczych stacjonarnych (domy dziecka, internaty, bursy, ośrodki szkolno - wychowawcze) powinni mieć zapewnioną opiekę zdrowotną przez lekarza rodzinnego (pediatrę) z placówki najbliżej terenowo położonej (opieka pełna) oraz pielęgniarkę pracującą bezpośrednio w ośrodku opiekuńczo-wychowawczym.

Opieka w szkołach specjalnych oraz specjalnych ośrodkach szkolno -oświatowych powinna być zapewniona zgodnie z potrzebami zdrowotnymi uczniów (wychowanków) i specyfiką upośledzeń według indywidualnych zasad ustalonych pomiędzy organem założycielskim a Mazowiecką Regionalną Kasą Chorych.

Na poziomie powiatu

W każdym powiecie/dzielnicy zakłada się istnienie, w ramach istniejących struktur publicznych zakładów opieki zdrowotnej, powiatowej poradni medycyny szkolnej, do zadań której należą:

  1. udzielanie indywidualnych świadczeń zdrowotnych z zakresu medycyny szkolnej, a w szczególności :
    • kwalifikacji lekarskiej "dojrzałości szkolnej"
    • kwalifikacji do nauki indywidualnej oraz w szkołach specjalnych
    • badania lekarskiego i orzekania w zakresie wychowania fizycznego i sportu szkolnego
    • badania lekarskiego i orzekania w zakresie poradnictwa zawodowego udzielanie konsultacji specjalistycznych lekarzom rodzinnym i szkolnym w zakresie innych problemów zdrowotnych związanych z procesem nauczania
  2. rozwiązywanie problemów zdrowotnych w środowisku nauczania ( zagrożenia zdrowotne)

Poradnia Medycyny Szkolnej ponadto na zlecenie starostwa może pełnić funkcje koordynatora opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą szkolną w skali powiatu.

Obsadę kadrową poradni powinien stanowić lekarz specjalista z zakresu medycyny szkolnej oraz pielęgniarka środowiskowa w środowisku nauczania i wychowania ( higienistka szkolna) - liczba etatów proporcjonalna do liczby uczniów.

Na poziomie województwa

Świadczenia specjalistyczne z zakresu medycyny szkolnej na szczeblu wojewódzkim pełnić będzie Wojewódzka Przychodnia Medycyny Szkolnej. Jej stopień zorganizowania oraz zakres udzielnych świadczeń zależeć będzie od potrzeb województwa określonych przez Urząd Marszałkowski.

Zadania Mazowieckiej Regionalnej Kasy Chorych

Świadczenia zdrowotne określone w minimum świadczeń w zakresie profilaktyki, a w szczególności:

  • powszechne lekarskie badania profilaktyczne - bilanse zdrowia
  • badania przesiewowe
  • obowiązkowe szczepienia ochronne
  • orzekanie o stanie zdrowia dzieci dla potrzeb ucznia i szkoły, związane z realizacją programów szkolnych, w tym także udział w masowych imprezach kultury fizycznej i sportu
  • współudział w edukacji zdrowotnej.

Te świadczenia zdrowotne zgodnie z ustawowym obowiązkiem powinny być zakontraktowane przez Kasę Chorych z Samodzielnymi Publicznymi Zakładami Opieki Zdrowotnej, Niepublicznymi Zakładami Opieki Zdrowotnej, praktykami grupowymi i indywidualnymi.

Organizacja miejsc, w których usługi medyczne będą wykonywane należy do kompetencji świadczeniodawcy. Podpisując kontrakt z Kasą Chorych odpowiada on za jakość i sposób ich wykonania. Miejscem udzielania świadczeń jest szkoła.

Zadania Samorządów Terytiorialnych

Zadaniem ustawowym samorządu terytorialnego jest promocja i ochrona zdrowia w środowisku nauczania i wychowania. Samorządy terytorialne po uprzednim rozpoznaniu potrzeb mają obowiązek zorganizowanie w placówkach oświatowo - wychowawczych ochrony zdrowia w tym opieki zdrowotnej. Powinny zatrudnić odpowiednia kadrę medyczną (lekarze i pielęgniarki środowiskowe środowiska nauczania i wychowania) oraz zapewnić warunki do wykonywania powierzonych im zadań (wyposażenie gabinetów lekarskich i zapewnienia ich funkcjonowania).

Zadania z zakresu promocji zdrowia realizowane w szkołach powinny być finansowane przez samorządy terytorialne (powiat, gmina) z budżetu przeznaczonego na realizację zadania własnego. Takim zadaniem jest promocja zdrowia. Są to zadania dla pielęgniarki szkolnej. Obejmują one także sprawowanie opieki nad uczniami z problemami zdrowotnymi, szkolnymi, społecznymi, udział w planowaniu i realizowaniu edukacji zdrowotnej uczniów, pracowników szkoły i rodziców, nadzór kontrolny warunków sanitarno-higienicznych szkoły, współpraca z wychowawcami, psychologiem, pedagogiem szkolnym, z rodzicami.

Zapewnienie bezpieczeństwa dzieciom w szkole należy do organu założycielskiego szkoły, który deleguje uprawnienia na dyrektorów szkół. Personel jaki zatrudnia dyrekcja do realizacji tego zadania jest w jego kompetencji. Może to być pielęgniarka w środowisku nauczania i wychowania finansowana przez organ założycielski. Samorząd powiatowy zobowiązany jest do zorganizowania Powiatowej Poradni Medycyny Szkolnej, zapewnienia jej właściwej obsady kadrowej i warunków do funkcjonowania.



Z uwagami do strony
chętnie zapozna się webmaster
Mazowiecka Regionalna Kasa Chorych
ul. Grójecka 186, 02-390 Warszawa

Wszelkie pytania prosimy kierować do Biura Komunikacji Społecznej i Marketingu